Αρχαία Έδεσσα
Η Αρχαία πόλη της Έδεσσας ιδρύθηκε το 814 π.Χ. από το βασιλιά της Μακεδονίας Κάρανο. Κτίστηκε στην τοποθεσία «Λόγγος», εξαιτίας των νερών που προσέφεραν οχυρότητα και γονιμότητα.
Παλαιότερα ευρήματα ανάγονται στην νεολιθική εποχή αλλά υπάρχουν περισσότερα την εποχή του χαλκού και κυρίως του σιδήρου. Σήμερα έπειτα από ανασκαφές που έχουν γίνει μπορεί κανείς να δει το τείχος της πόλης, τμήματα κτιρίων στην ακρόπολη και κάτω πόλη καθώς και νεκροταφεία.
Από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής είναι:
• Η Νότια Πύλη, η οποία περιλαμβάνει κυκλική αυλή εγγεγραμμένη σε ορθογώνιο πύργο.
• Η μνημειακή πλακοστρωμένη οδός που διασχίζει όλη την πόλη. Περιστοιχίζεται από κίονες μαρμάρινους και κτιστούς πεσσούς. Στον ένα κίονα είναι γραμμένες απελευθερωτικές επιγραφές.
• Το τείχος της Έδεσσας, από τα πιο καλοδιατηρημένα στη Μακεδονία. Κατασκευάστηκε περίπου το 300 π.Χ. ενώ μέχρι σήμερα σώζεται σε ύψος 5 μέτρων.
Παλαιοντολογικό - Φυσιογραφικό Μουσείο
Σε απόσταση 13χμ. απο την Αριδαία βρίσκονται τα Λουτρά, ένας παράδεισος φυσικής ομορφιάς στο κέντρο του οποίου βρίσκεται το Παλαιοντολογικό-Φυσιογραφικό και Λαογραφικό Μουσείο Αλμωπίας. Ιδρύθηκε το 1991 και είναι το μοναδικό στην Ελλάδα με μεικτό χαρακτήρα.
Πλουσιότερα σε ευρήματα είναι τα Α΄και Β΄ όπως ονομαστηκαν, και ένα θεαματικό βάθρο βάθους 50 μέτρων, στο πυθμένα του οποίου βρέθηκε ανθρώπινος σκελετός, άγνωστης ηλικίας. Σημαντικό θεωρείται το εύρημα από το σπηλαιοκαταφύγειο Ζ που είναι η άνω γνάθος, με τον αριστερό κυνόδοντα, από απολιθωμένο τμήμα κρανίου της Ursus ST. ARCTOS (καφετιά αρκούδα) ηλικίας 10000 χρόνια περίπου και νεότερα.
Όσον αφορά τα βραχογραφηματα, αυτά παρουσιάζουν ανθρώπους με τεράστια χέρια, που φτάνουν μέχρι τις πατούσες των ποδιων. Στα κεφάλια τους φαίνονται διάφορα στολίδια, ενώ σε μερικούς είναι τονισμένα τα γεννητικά όργανα.
Στο σπήλαιο ανακαλύφθηκαν τα απολιθωμένα οστά της αρκούδας των σπηλαίων τα οποία χρονολογούνται 120000 χρόνια πριν. Στο ίδιο σπήλαιο, στο βάθος, στον μεγάλο θάλαμο, υπάρχει μέσα σε σταλαγματικό υλικό φυσική λεκάνη με νερό όπου είναι λατρεία αν κρίνει κανείς από τα όστρακα που βρίσκονται εκεί. Πιθανον το σπηλαίο να ήταν και ναός νυμφών.
Σπήλαιο στα Λουτρά Πόζαρ
Στην περιοχή των Λουτρών Πόζαρ βρίσκεται ένα μεγάλο σύμπλεγμα 17 σπηλαίων, ένα βάραθρο 50 μ. και πολλά σηλαιοκαταφύγια. Σχηματίστηκαν πριν χιλιάδες χρόνια, όταν η στάθμη των υδάτων ήταν στο επίπεδο των εισόδων των σπηλαίων, πριν ακόμα σχηματιστεί η πεδιάδα της Αριδαίας.
Συστηματικές ανασκαφές και εξερευνήσεις των σπηλαίων στα λουτρά πόζαρ έφεραν στο φως άφθονες ενδείξεις για την παρουσία αυτόχθονου πληθυσμού. Υπάρχουν στοιχεία για τη ζωή του πρωτόγονου ανθρώπου από εργαλεία (ακονίσμενα και λειασμένα, αιχμές μυτερές από πέτρα για τα βέλη) κ.ά. αντικείμενα που μαρτυρούν πως οι χώροι των σπηλαίων χρησιμοποιούνταν από τη Νεολιθική ή και Παλαιολιθική ακόμα εποχή.
Υδροβιότοπος Άγρα - Νησιού - Βρυττών στα Λουτρά Πόζαρ
6χλμ. από την Έδεσσα και σε υψόμετρο 470 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας βρίσκεται η λίμνη και ο υγροβιότοπος Άγρα - Νησίου και Βρυττών. Πρόκειται για λίμνη έκτασης 5.972 στρεμμάτων που υδροδοτείται από τις πηγές του ποταμού Εδεσσαίου. Μια τεχνητή λίμνη γλυκού νερού που σε μεγάλο βαθμό καλύπτεται από υδρόβια βλάστηση, ενώ βόρεια συνορεύει με απόκρημνους βράχους. Πάνω από 250 διαφορετικά είδη πτηνών ζουν περιοδικά μέσα στον υδροβιότοπο.
Η χλωρίδα της λίμνης συντίθεται από υδροφυτική βλάστηση η οποία αναπτύσσεται στην επιφάνειά της από βλάστηση καλαμώνων ενώ καταλαμβάνει την μεγαλύτερη έκτασή της και παράλληλα δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για φώλιασμα και αναπαραγωγή της πανίδας της περιοχής. Η πανίδα του υγροτόπου αποτελείται από βατράχια, βίδρες, μυοκάστορες, υδρόβιες χελώνες και νερόφιδα. Όσον αφορά την ορνιθοπανίδα της λίμνης, περίπου 130 είδη πτηνών την χρησιμοποιούν για φώλιασμα, διαχείμανση αλλά και αναπαραγωγή. Μία από τις τέσσερις αποικίες του μουστακογλάρονου στην Ελλάδα είναι η λίμνη του Άγρα-Νησίου-Βρυττών καθώς και του σπανιότατου στην χώρα μας μαυρογλάρονου. Άλλα είδη πτηνών που την επισκέπτονται περιοδικά είναι οι ερωδιοί, οι κύκνοι, οι πελεκάνοι, οι αλκυόνες, οι νυχτοκόρακες, τα νανοβουτηχτάρια, οι μικροτσικνιάδες καθώς και πολλά είδη πάπιας με το σπάνιο είδος, τη βαλτόπαπια.
Οι κύριες ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η γεωργία, με κυριότερη την καλλιέργεια της κερασιάς, η κτηνοτροφία, όπου αγελάδες, άλογα και πρόβατα βόσκουν στα λιβάδια γύρω από τον υγρότοπο, ενώ παλαιότερα η αλιεία της καραβίδας ήταν μία από τις σημαντικότερες ασχολίες των κατοίκων.
Η λίμνη του Άγρα έχει χαρακτηριστεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ ως τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους κι επειδή πολλά από τα είδη της πανίδας είναι σπάνια ή απειλούμενα, προστατεύονται από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία. Ο υγρότοπος και η γύρω περιοχή έχουν ενταχθεί στο δίκτυο των Ζωνών Ειδικής Προστασίας με βάση την οδηγία για τη διατήρηση των πουλιών. Επίσης έχουν συμπεριληφθεί στις περιοχές που προτείνονται για ένταξη στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000. To κυνήγι απαγορεύεται σε τμήμα της περιοχής.
Δίπλα στην λίμνη λειτουργεί Τουριστικό Περίπτερο με τοπική κουζίνα και εξαιρετική πέστροφα. Στον υδροβιότοπο Άγρα-Νησίου-Βρυττών πραγματοποιούνται οργανωμένες περιηγήσεις με βαρκάδα καθώς και παρατηρήσεις πουλιών. Επίσης, μπορείτε να περιηγηθείτε με αυτοκίνητο ακολουθώντας την περιμετρική διαδρομή της λίμνης χρησιμοποιώντας το δίκτυο δρόμων και μονοπατιών. Εξίσου γοητευτικό είναι να διασχίσετε τον υγρότοπο με το τρένο.
Κοντά στην λίμνη στο δρόμο για το χωριό Καρυδιά βρίσκεται το μνημείο των μακεδονομάχων Καπετάν Άγρα και Αντώνη Μίγκα. Στον χώρο βρίσκεται ομοίωμα της καρυδιάς, όπου κρεμάστηκαν οι δύο μακεδονομάχοι κατά την περίοδο του μακεδονικού αγώνα (1907) από Βούλγαρους κομιτατζήδες, καθώς και ένας μικρός ναός. Τμήμα της πραγματικής καρυδιάς εκτίθεται στο λόμπι του δημαρχείου της Έδεσσας.

























